มรดกและพันธุกรรม

หน้านี้เขียนสำหรับใคร

• ทายาทที่ธนาคารหรือสำนักงานที่ดินขอคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก
• ผู้ที่ต้องการทำพินัยกรรมไว้ล่วงหน้าให้ครอบครัวไม่ต้องมีข้อพิพาท
• ครอบครัวที่มีทรัพย์สินหลายประเภทและหลายจังหวัด
• ทายาทที่อยู่ต่างประเทศและต้องมอบอำนาจให้ดำเนินการ
• กรณีที่ทายาทมีความเห็นไม่ตรงกันเรื่องการแบ่งทรัพย์

ขั้นตอนการทำงานจริง

1. 1ตรวจว่ามีพินัยกรรมหรือไม่ และไล่ลำดับทายาทตามกฎหมาย
2. 2รวบรวมเอกสารทรัพย์สินและหนี้สินของผู้ตาย
3. 3ยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกต่อศาลที่มีเขตอำนาจ
4. 4รับคำสั่งศาลและคัดสำเนาคำสั่งเพื่อใช้ติดต่อหน่วยงาน
5. 5โอนทรัพย์มรดกที่กรมที่ดิน ธนาคาร และหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
6. 6จัดทำบัญชีแบ่งทรัพย์ให้ทายาท หรือดำเนินคดีหากมีข้อพิพาท

ข้อควรระวังและความเข้าใจผิดที่พบบ่อย

มีพินัยกรรม กับ ไม่มีพินัยกรรม — ต่างกันที่ขั้นตอน

การมีพินัยกรรมไม่ได้ตัดขั้นตอนศาลออกทั้งหมดในทุกกรณี แต่ช่วยลดข้อโต้แย้งเรื่องเจตนาและทำให้ลำดับงานชัดขึ้นมาก

รายการทรัพย์ควรตรงกับเอกสารสิทธิจริง เช่น เลขโฉนดและเลขบัญชี เพื่อลดปัญหาตอนโอน

คำถามที่พบบ่อยเรื่องมรดกและพันธุกรรม

ทำไมธนาคารขอคำสั่งตั้งผู้จัดการมรดก

เพราะเมื่อเจ้าของบัญชีเสียชีวิต ธนาคารต้องมีหลักฐานว่าใครมีอำนาจจัดการทรัพย์ตามกฎหมาย คำสั่งศาลตั้งผู้จัดการมรดกคือเอกสารที่ใช้ยืนยันอำนาจนั้น เช่นเดียวกับการโอนที่ดินที่สำนักงานที่ดินขอเอกสารนี้

ใครยื่นคำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกได้

โดยทั่วไปเป็นทายาท ผู้มีส่วนได้เสีย หรือผู้ที่พินัยกรรมระบุไว้ ในทางปฏิบัติควรให้ทายาททุกคนทราบและให้ความยินยอมเพื่อลดโอกาสคัดค้านและทำให้กระบวนการเร็วขึ้น

ต้องเตรียมเอกสารอะไรบ้าง

โดยทั่วไปต้องมีใบมรณบัตร ทะเบียนบ้านของผู้ตายและทายาท เอกสารแสดงความเป็นทายาท บัญชีทรัพย์สินพร้อมสำเนาโฉนดหรือหลักฐานบัญชี พินัยกรรมหากมี และหนังสือให้ความยินยอมของทายาท

ทายาทอยู่ต่างประเทศต้องกลับไทยไหม

หลายกรณีไม่ต้องกลับ ใช้หนังสือให้ความยินยอมหรือหนังสือมอบอำนาจที่ทำและรับรองที่ต่างประเทศแล้วนำมาแปลรับรองในไทย ทีมงานจะระบุรูปแบบเอกสารที่ต้องใช้ตามประเทศที่ท่านอยู่

พินัยกรรมทำเองได้ไหม

ทำได้ แต่มีรูปแบบตามกฎหมายหลายแบบและแต่ละแบบมีเงื่อนไขเรื่องพยานและการลงนาม ข้อผิดพลาดเรื่องรูปแบบเป็นเหตุให้พินัยกรรมถูกโต้แย้งได้ จึงควรให้ทนายความตรวจก่อนลงนาม

พินัยกรรมตัดทายาทได้หรือไม่

การกำหนดผู้รับทรัพย์ทำได้ในขอบเขตที่กฎหมายอนุญาต แต่มีข้อจำกัดบางประการเกี่ยวกับสิทธิของทายาท จึงควรให้ทนายความตรวจถ้อยคำเพื่อลดโอกาสถูกโต้แย้งในภายหลัง

ที่ดินอยู่หลายจังหวัดต้องยื่นหลายที่ไหม

คำร้องขอตั้งผู้จัดการมรดกยื่นที่ศาลที่มีเขตอำนาจตามภูมิลำเนาของผู้ตายเป็นหลัก ส่วนการจดทะเบียนโอนต้องไปดำเนินการที่สำนักงานที่ดินซึ่งที่ดินแต่ละแปลงตั้งอยู่

ผู้ตายมีหนี้ ทายาทต้องรับผิดเท่าไร

โดยหลักทายาทรับผิดไม่เกินทรัพย์มรดกที่ตกได้แก่ตน แต่การนำทรัพย์มรดกไปใช้ก่อนจัดการหนี้ให้ถูกต้องอาจทำให้เกิดปัญหา จึงควรทำบัญชีทรัพย์และหนี้ให้ชัดก่อนแบ่ง

ระหว่างรอคำสั่งศาล ถอนเงินจากบัญชีผู้ตายได้ไหม

ไม่ควร เพราะยังไม่มีผู้มีอำนาจจัดการตามกฎหมาย การถอนหรือโอนทรัพย์ก่อนมีคำสั่งมักกลายเป็นประเด็นข้อพิพาทระหว่างทายาทและทำให้กระบวนการยืดออกไป

ทายาทคัดค้านจะเป็นอย่างไร

เรื่องจะกลายเป็นคดีที่มีข้อโต้แย้งและต้องสืบพยาน ใช้เวลามากกว่ากรณีที่ทุกคนยินยอม ทางที่ประหยัดเวลาที่สุดคือเจรจาให้ได้ข้อตกลงเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนยื่น

ผู้จัดการมรดกมีหน้าที่อะไร

รวบรวมทรัพย์สินและหนี้สิน จัดทำบัญชีทรัพย์มรดก ชำระหนี้ที่ต้องชำระ และแบ่งทรัพย์ให้ทายาทตามสิทธิ โดยต้องจัดการด้วยความซื่อสัตย์และรายงานได้ว่าทรัพย์ถูกจัดการอย่างไร

อยากให้สำนักงานดูแลทั้งเรื่องได้ไหม

ได้ ทีมงานรับดูแลตั้งแต่ตรวจเอกสาร ร่างคำร้อง ยื่นต่อศาล ประสานทายาท ไปจนถึงโอนที่ดินและปิดบัญชีธนาคารหลังได้คำสั่ง นำเอกสารเท่าที่มีเข้ามาปรึกษาได้ก่อน

สายงานที่มักทำร่วมกับเรื่องนี้

• ครอบครัว

  สมรส หย่า อำนาจปกครอง สินสมรส และคดีครอบครัวระหว่างประเทศ

• ที่ดินและอสังหาริมทรัพย์

  ตรวจโฉนด สัญญาซื้อขาย เช่าระยะยาว โอนกรรมสิทธิ์ และข้อพิพาทที่ดิน

• ภาษีอากรและบัญชี

  วางแผนภาษีตามกฎหมาย ยื่นแบบ ตรวจสอบ และอุทธรณ์การประเมิน